Karbon Ayak İzi, insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkisini ölçen bir göstergedir. "Karbon ayak izi" kavramı, esas olarak CO2 eşdeğeri (CO2eq) olarak ifade edilen ve insan üretim ve tüketim faaliyetleri sırasında salınan toplam sera gazı emisyonlarını temsil eden "ekolojik ayak izi"nden türemiştir.
Karbon ayak izi, bir araştırma nesnesinin yaşam döngüsü boyunca doğrudan veya dolaylı olarak ürettiği sera gazı emisyonlarını değerlendirmek için Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi'nin (YDD) kullanılmasıdır. Aynı nesne için, karbon ayak izi muhasebesinin zorluğu ve kapsamı karbon emisyonlarından daha fazladır ve muhasebe sonuçları karbon emisyonları hakkında bilgi içerir.
Küresel iklim değişikliği ve çevre sorunlarının giderek artan ciddiyetiyle birlikte, karbon ayak izi muhasebesi özellikle önem kazanmıştır. Bu muhasebe, insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkisini daha doğru bir şekilde anlamamıza yardımcı olmanın yanı sıra, emisyon azaltma stratejileri geliştirmek ve yeşil ve düşük karbonlu dönüşümü teşvik etmek için bilimsel bir temel de sağlayabilir.
Bambu'nun büyüme ve gelişmeden, hasat, işleme ve üretim, ürün kullanımı ve bertarafına kadar tüm yaşam döngüsü, bambu ormanı karbon yutağı, bambu ürünlerinin üretimi ve kullanımı ve bertaraf sonrası karbon ayak izi de dahil olmak üzere karbon döngüsünün tam sürecidir.
Bu araştırma raporu, karbon ayak izi ve karbon etiketleme bilgisinin analizi ve mevcut bambu ürünü karbon ayak izi araştırmasının organizasyonu yoluyla ekolojik bambu ormanı dikiminin ve endüstriyel gelişimin iklim adaptasyonu için değerini sunmayı amaçlamaktadır.
1. Karbon ayak izi muhasebesi
① Kavram: Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin tanımına göre karbon ayak izi, insan faaliyetleri sırasında salınan veya bir ürün/hizmetin tüm yaşam döngüsü boyunca kümülatif olarak yayılan toplam karbondioksit ve diğer sera gazları miktarını ifade eder.
Karbon etiketi, bir ürünün hammaddeden atık geri dönüşümüne kadar tüm yaşam döngüsü boyunca sera gazı emisyonlarını işaretleyen ve kullanıcılara ürünün karbon emisyonları hakkında etiket şeklinde bilgi sağlayan dijital bir etiket olan “ürün karbon ayak izi”nin bir tezahürüdür.
Yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD), Batı ülkelerinde son yıllarda geliştirilen ve halen sürekli araştırma ve geliştirme aşamasında olan yeni bir çevresel etki değerlendirme yöntemidir. Ürün karbon ayak izini değerlendirmenin temel standardı, karbon ayak izi hesaplamasının güvenilirliğini ve kolaylığını artırmak için en iyi seçenek olarak kabul edilen YDD yöntemidir.
LCA, öncelikle tüm yaşam döngüsü boyunca enerji ve malzeme tüketimini ve çevresel salınımları belirler ve nicelendirir, ardından bu tüketim ve salınımların çevre üzerindeki etkisini değerlendirir ve son olarak bu etkileri azaltma fırsatlarını belirler ve değerlendirir. 2006 yılında yayınlanan ISO 14040 standardı, "yaşam döngüsü değerlendirme adımlarını" dört aşamaya ayırır: amaç ve kapsam belirleme, envanter analizi, etki değerlendirmesi ve yorumlama.
② Standartlar ve Yöntemler:
Günümüzde karbon ayak izini hesaplamak için çeşitli yöntemler bulunmaktadır.
Çin'de muhasebe yöntemleri, sistem sınır ayarlarına ve model ilkelerine göre üç kategoriye ayrılabilir: Süreç Tabanlı Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (PLCA), Girdi Çıktı Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (I-OLCA) ve Hibrit Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (HLCA). Şu anda Çin'de karbon ayak izi muhasebesi için birleşik ulusal standartlar bulunmamaktadır.
Uluslararası alanda ürün düzeyinde üç ana uluslararası standart bulunmaktadır: “PAS 2050:2011 Ürün ve Hizmet Yaşam Döngüsü Sırasında Sera Gazı Emisyonlarının Değerlendirilmesine İlişkin Spesifikasyon” (BSI., 2011), “GHGP Protokolü” (WRI, WBCSD, 2011) ve “ISO 14067:2018 Sera Gazları – Ürün Karbon Ayak İzi – Nicel Gereksinimler ve Kılavuzlar” (ISO, 2018).
Yaşam döngüsü teorisine göre, PAS2050 ve ISO14067, her ikisi de İşletmeden Müşteriye (B2C) ve İşletmeden İşletmeye (B2B) olmak üzere iki değerlendirme yöntemini içeren, kamuya açık özel hesaplama yöntemleri ile ürün karbon ayak izini değerlendirmek için halihazırda yerleşik standartlardır.
B2C değerlendirme içeriği, hammadde, üretim ve işleme, dağıtım ve perakende, tüketici kullanımı, nihai bertaraf veya geri dönüşüm, yani "beşikten mezara" sürecini kapsar. B2B değerlendirme içeriği ise hammadde, üretim ve işleme ve alt tedarikçilere nakliyeyi, yani "beşikten kapıya" sürecini kapsar.
PAS2050 ürün karbon ayak izi sertifikasyon süreci üç aşamadan oluşur: başlangıç aşaması, ürün karbon ayak izi hesaplama aşaması ve sonraki adımlar. ISO14067 ürün karbon ayak izi muhasebe süreci beş adımdan oluşur: hedef ürünün tanımlanması, muhasebe sistemi sınırının belirlenmesi, muhasebe zaman sınırının belirlenmesi, sistem sınırı içindeki emisyon kaynaklarının belirlenmesi ve ürün karbon ayak izinin hesaplanması.
③ Anlamı
Karbon ayak izini hesaplayarak, yüksek emisyonlu sektörleri ve alanları belirleyebilir ve emisyonları azaltmak için gerekli önlemleri alabiliriz. Karbon ayak izini hesaplamak, düşük karbonlu yaşam tarzları ve tüketim kalıpları oluşturmamıza da rehberlik edebilir.
Karbon etiketleme, üretim ortamındaki veya ürünlerin yaşam döngüsündeki sera gazı emisyonlarını ortaya çıkarmanın önemli bir yolu olmasının yanı sıra, yatırımcılar, resmi düzenleyici kurumlar ve kamuoyu için üretim tesislerinin sera gazı emisyonlarını anlama fırsatı da sunmaktadır. Karbon etiketleme, karbon bilgilerinin açıklanmasının önemli bir yolu olarak giderek daha fazla ülke tarafından kabul görmektedir.
Tarımsal ürün karbon etiketlemesi, karbon etiketlemesinin tarımsal ürünlere özgü uygulamasıdır. Diğer ürün türlerine kıyasla, tarımsal ürünlerde karbon etiketlerinin kullanılması daha acildir. İlk olarak, tarım önemli bir sera gazı emisyonu kaynağı ve karbondioksit dışı sera gazı emisyonlarının en büyük kaynağıdır. İkinci olarak, endüstriyel sektöre kıyasla, tarımsal üretim sürecinde karbon etiketleme bilgilerinin açıklanması henüz tamamlanmamıştır ve bu da uygulama senaryolarının zenginliğini kısıtlamaktadır. Üçüncü olarak, tüketiciler, ürünlerin karbon ayak izi hakkında etkili bilgi edinmekte zorluk çekmektedir. Son yıllarda yapılan bir dizi çalışma, belirli tüketici gruplarının düşük karbonlu ürünler için ödeme yapmaya istekli olduğunu ve karbon etiketlemenin üreticiler ve tüketiciler arasındaki bilgi asimetrisini tam olarak telafi ederek piyasa verimliliğinin artırılmasına yardımcı olabileceğini ortaya koymuştur.
2、 Bambu endüstri zinciri
① Bambu endüstri zincirinin temel durumu
Çin'deki bambu işleme endüstrisi zinciri, yukarı akış, orta akış ve aşağı akış olarak üçe ayrılır. Yukarı akış, bambu yaprakları, bambu çiçekleri, bambu filizleri, bambu lifleri vb. dahil olmak üzere bambunun çeşitli kısımlarının hammaddeleri ve özleridir. Orta akış ise, bambu yapı malzemeleri, bambu ürünleri, bambu filizleri ve gıda, bambu hamuru kağıt yapımı vb. gibi birçok alanda binlerce çeşidi içerir. Bambu ürünlerinin aşağı akış uygulamaları arasında kağıt yapımı, mobilya yapımı, tıbbi malzemeler ve bambu kültür turizmi gibi alanlar yer alır.
Bambu kaynakları, bambu endüstrisinin gelişiminin temelini oluşturmaktadır. Kullanım alanlarına göre bambu, kerestelik bambu, bambu filizi bambu, kağıt hamuru bambu ve bahçe dekorasyonu bambu olarak sınıflandırılabilir. Bambu ormanı kaynaklarının doğası gereği, kerestelik bambu ormanı %36 oranındadır. Bunu sırasıyla %24, %19 ve %14 oranlarıyla bambu filizi ve kerestelik çift amaçlı bambu ormanı, ekolojik kamu yararı bambu ormanı ve kağıt hamuru bambu ormanı takip eder. Bambu filizleri ve doğal güzelliklere sahip bambu ormanları nispeten küçük bir orana sahiptir. Çin, 837 tür ve yıllık 150 milyon ton bambu üretimiyle bol miktarda bambu kaynağına sahiptir.
Bambu, Çin'e özgü en önemli bambu türüdür. Günümüzde bambu, Çin'de bambu mühendislik malzemesi işleme, taze bambu filizi pazarı ve bambu filizi işleme ürünleri için ana hammaddedir. Gelecekte de bambu, Çin'de bambu kaynak yetiştiriciliğinin temel dayanağı olmaya devam edecektir. Şu anda Çin'deki on temel bambu işleme ve kullanım ürünü arasında bambu yapay tahtalar, bambu döşeme, bambu filizleri, bambu hamuru ve kağıt yapımı, bambu elyaf ürünleri, bambu mobilyalar, bambu günlük ürünleri ve el sanatları, bambu kömürü ve bambu sirkesi, bambu özleri ve içecekleri, bambu ormanlarından elde edilen ekonomik ürünler ve bambu turizmi ve sağlık hizmetleri yer almaktadır. Bunlar arasında bambu yapay tahtalar ve mühendislik malzemeleri, Çin bambu endüstrisinin temel direkleridir.
Çift karbon hedefi kapsamında bambu endüstri zinciri nasıl geliştirilir?
"Çift karbon" hedefi, Çin'in 2030'dan önce karbon zirvesine ve 2060'tan önce karbon nötrlüğüne ulaşmayı hedeflediği anlamına geliyor. Çin şu anda birçok sektörde karbon emisyonu gerekliliklerini artırmış ve aktif olarak yeşil, düşük karbonlu ve ekonomik açıdan verimli sektörleri araştırıyor. Bambu endüstrisinin kendi ekolojik avantajlarına ek olarak, bir karbon emici olarak potansiyelini de keşfetmesi ve karbon ticareti pazarına girmesi gerekiyor.
(1) Bambu ormanları çok çeşitli karbon emici kaynaklara sahiptir:
Çin'deki güncel verilere göre, bambu ormanlarının alanı son 50 yılda önemli ölçüde artmıştır. 1950'ler ve 1960'larda 2,4539 milyon hektar olan alan, 21. yüzyılın başlarında 4,8426 milyon hektara (Tayvan verileri hariç) ulaşmış olup, bu da yıllık %97,34'lük bir artışa işaret etmektedir. Ülke genelindeki ormanlık alandaki bambu ormanlarının oranı ise %2,87'den %2,96'ya yükselmiştir. Bambu ormanı kaynakları, Çin'in orman kaynaklarının önemli bir bileşeni haline gelmiştir. 6. Ulusal Orman Kaynakları Envanteri'ne göre, Çin'deki 4,8426 milyon hektarlık bambu ormanlarının 3,372 milyon hektarı bambudan oluşmaktadır ve bu alanda yaklaşık 7,5 milyar bambu bitkisi bulunmakta olup, ülke bambu ormanı alanının yaklaşık %70'ini oluşturmaktadır.
(2) Bambu ormanı organizmalarının avantajları:
① Bambu, kısa bir büyüme döngüsüne, güçlü patlayıcı bir büyümeye ve yenilenebilir büyüme ve yıllık hasat özelliklerine sahiptir. Yüksek kullanım değerine sahiptir ve tamamen ağaç kesimi sonrası toprak erozyonu ve sürekli ekim sonrası toprak bozulması gibi sorunlar yaşamaz. Karbon tutma potansiyeli yüksektir. Veriler, bambu ormanındaki ağaç katmanındaki yıllık sabit karbon içeriğinin 5,097 t/hm2 (yıllık çöp üretimi hariç) olduğunu göstermektedir; bu, hızlı büyüyen Çin köknarının 1,46 katıdır.
② Bambu ormanları nispeten basit büyüme koşullarına, çeşitli büyüme modellerine, parçalı dağılıma ve sürekli alan değişkenliğine sahiptir. Geniş bir coğrafi dağılım alanına ve geniş bir alana yayılmış olup, çoğunlukla Fujian, Jiangxi, Hunan ve Zhejiang'da yoğunlaşan 17 il ve şehre yayılmıştır. Farklı bölgelerde hızlı ve büyük ölçekli gelişime karşılık gelebilir, karmaşık ve yakın karbon mekansal-zamansal örüntüleri ve karbon kaynağı-yutağı dinamik ağları oluşturabilirler.
(3) Bambu ormanı karbon tutma ticareti için koşullar olgunlaştı:
① Bambu geri dönüşüm endüstrisi nispeten tamamlandı
Bambu endüstrisi, birincil, ikincil ve üçüncül endüstrileri kapsamakta olup, üretim değeri 2010'daki 82 milyar yuandan 2022'de 415,3 milyar yuana yükselmiş ve yıllık ortalama %30'un üzerinde bir büyüme oranına ulaşmıştır. Bambu endüstrisinin üretim değerinin 2035 yılına kadar 1 trilyon yuanı aşması beklenmektedir. Şu anda, Çin'in Zhejiang Eyaleti, Anji İlçesi'nde, doğa ve ekonomiden karşılıklı entegrasyona kadar kapsamlı bir tarımsal karbon yutağı entegrasyonu yöntemine odaklanan yeni bir bambu endüstrisi zinciri modeli inovasyonu yürütülmektedir.
② İlgili politika desteği
Çin, çifte karbon hedefini önerdikten sonra, karbon nötrlüğü yönetiminde tüm sektöre rehberlik etmek için çok sayıda politika ve görüş yayınladı. 11 Kasım 2021'de Devlet Ormancılık ve Mera İdaresi, Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı dahil olmak üzere on departman "Bambu Endüstrisinin Yenilikçi Gelişiminin Hızlandırılmasına İlişkin On Departmanın Görüşleri"ni yayınladı. 2 Kasım 2023'te Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu ve diğer departmanlar ortaklaşa "Plastiğin Bambu ile Değiştirilmesinin Gelişimini Hızlandırmaya Yönelik Üç Yıllık Eylem Planı"nı yayınladı. Ayrıca, Fujian, Zhejiang, Jiangxi vb. diğer eyaletlerde de bambu endüstrisinin gelişimini teşvik etme konusunda görüşler ortaya kondu. Çeşitli endüstriyel kuşakların entegrasyonu ve işbirliği altında, karbon etiketleri ve karbon ayak izlerinin yeni ticaret modelleri tanıtıldı.
3、 Bambu sanayi zincirinin karbon ayak izi nasıl hesaplanır?
① Bambu ürünlerinin karbon ayak izine ilişkin araştırma ilerlemesi
Şu anda, hem yurt içinde hem de yurt dışında bambu ürünlerinin karbon ayak izi üzerine nispeten az araştırma bulunmaktadır. Mevcut araştırmalara göre, bambunun nihai karbon transferi ve depolama kapasitesi, açma, birleştirme ve rekombinasyon gibi farklı kullanım yöntemlerine göre değişmekte ve bu da bambu ürünlerinin nihai karbon ayak izi üzerinde farklı etkilere yol açmaktadır.
② Bambu ürünlerinin tüm yaşam döngüsü boyunca karbon döngüsü süreci
Bambu ürünlerinin tüm yaşam döngüsü, bambunun büyümesi ve gelişmesinden (fotosentez), yetiştirilmesi ve yönetiminden, hasattan, hammadde depolamasından, ürün işleme ve kullanımından, atıkların ayrışmasına (dekompozisyon) kadar tamamlanır. Bambu ürünlerinin yaşam döngüsü boyunca karbon döngüsü beş ana aşamadan oluşur: bambu yetiştiriciliği (dikim, yönetim ve işletme), hammadde üretimi (bambu veya bambu filizlerinin toplanması, taşınması ve depolanması), ürün işleme ve kullanımı (işleme sırasındaki çeşitli süreçler), satış, kullanım ve bertaraf (dekompozisyon). Her aşamada karbon fiksasyonu, birikimi, depolanması, tutulması ve doğrudan veya dolaylı karbon emisyonları söz konusudur (bkz. Şekil 3).
Bambu ormanlarının yetiştirilmesi süreci, dikim, yönetim ve işletme faaliyetlerinden kaynaklanan doğrudan veya dolaylı karbon emisyonlarını içeren bir “karbon birikimi ve depolanması” halkası olarak görülebilir.
Hammadde üretimi, ormancılık işletmeleri ile bambu ürünü işleme işletmelerini birbirine bağlayan bir karbon transfer halkası olup, bambu veya bambu filizlerinin hasadı, ilk işlenmesi, taşınması ve depolanması sırasında doğrudan veya dolaylı olarak karbon emisyonlarını da içermektedir.
Ürün işleme ve kullanımı, karbonun ürünlerde uzun vadeli sabitlenmesini ve birim işleme, ürün işleme ve yan ürün kullanımı gibi çeşitli süreçlerden kaynaklanan doğrudan veya dolaylı karbon emisyonlarını içeren karbon tutma sürecidir.
Ürün tüketici kullanım aşamasına girdikten sonra mobilya, bina, günlük ihtiyaçlar, kağıt ürünleri vb. gibi bambu ürünlerinde karbon tamamen sabitlenir. Kullanım ömrü arttıkça, karbon tutma uygulaması, ürünün atılıp ayrıştırılıp CO2 salınarak atmosfere geri dönmesine kadar uzayacaktır.
Zhou Pengfei ve ark. (2014) tarafından yapılan araştırmaya göre, bambunun açılma modundaki bambu kesme tahtaları araştırma nesnesi olarak alınmış ve “Yaşam Döngüsünde Mal ve Hizmetlerin Sera Gazı Emisyonları için Değerlendirme Spesifikasyonu” (PAS 2050:2008) değerlendirme standardı olarak benimsenmiştir. Hammadde taşımacılığı, ürün işleme, paketleme ve depolama dahil olmak üzere tüm üretim süreçlerinin karbondioksit emisyonlarını ve karbon depolamasını kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için B2B değerlendirme yöntemini seçin (bkz. Şekil 4). PAS2050, karbon ayak izi ölçümünün hammaddelerin taşınmasından başlaması gerektiğini ve mobil bambu kesme tahtalarının hammaddeden üretime, dağıtıma (B2B) kadar birincil düzeydeki karbon emisyonları ve karbon transferinin verilerinin doğru bir şekilde ölçülerek karbon ayak izinin boyutunun belirlenmesi gerektiğini öngörmektedir.
Bambu ürünlerinin tüm yaşam döngüsü boyunca karbon ayak izini ölçmek için çerçeve
Bambu ürün yaşam döngüsünün her aşaması için temel verilerin toplanması ve ölçülmesi, yaşam döngüsü analizinin temelini oluşturur. Temel veriler arasında arazi işgali, su tüketimi, farklı enerji türlerinin tüketimi (kömür, yakıt, elektrik vb.), çeşitli hammaddelerin tüketimi ve ortaya çıkan malzeme ve enerji akışı verileri yer alır. Veri toplama ve ölçüm yoluyla bambu ürünlerinin yaşam döngüsü boyunca karbon ayak izi ölçümü gerçekleştirin.
(1) Bambu ormanı yetiştirme aşaması
Karbon emilimi ve birikimi: filizlenme, büyüme ve gelişme, yeni bambu filizi sayısı;
Karbon depolaması: bambu ormanı yapısı, bambu ayakta durma derecesi, yaş yapısı, çeşitli organların biyokütlesi; Çöp tabakasının biyokütlesi; Toprak organik karbon depolaması;
Karbon emisyonları: karbon depolanması, ayrışma süresi ve çöp salınımı; Toprak solunumundan kaynaklanan karbon emisyonları; Ekim, yönetim ve iş faaliyetleri için emek, güç, su ve gübre gibi dış enerji tüketimi ve malzeme tüketiminden kaynaklanan karbon emisyonları.
(2) Hammadde üretim aşaması
Karbon transferi: Hasat hacmi veya bambu filizi hacmi ve biyokütlesi;
Karbon geri dönüşü: kerestecilik veya bambu filizlerinden elde edilen artıklar, birincil işleme artıkları ve bunların biyokütlesi;
Karbon emisyonu: Bambu veya bambu filizlerinin toplanması, ilk işlenmesi, taşınması, depolanması ve kullanımı sırasında emek ve güç gibi dış enerji ve malzeme tüketimi sonucu oluşan karbon emisyonu miktarı.
(3) Ürün işleme ve kullanım aşaması
Karbon sekestrasyonu: bambu ürünleri ve yan ürünlerinin biyokütlesi;
Karbon geri dönüşü veya tutulması: işleme artıkları ve biyokütleleri;
Karbon emisyonu: Birim işleme, ürün işleme ve yan ürün kullanımı sırasında emek, güç, sarf malzemeleri ve malzeme tüketimi gibi dış enerji tüketimlerinden kaynaklanan karbon emisyonlarıdır.
(4) Satış ve kullanım aşaması
Karbon sekestrasyonu: bambu ürünleri ve yan ürünlerinin biyokütlesi;
Karbon emisyonu: İşletmelerden satış pazarına kadar ulaştırma ve işgücü gibi dış enerji tüketimlerinden kaynaklanan karbon emisyonu miktarı.
(5) Bertaraf aşaması
Karbon Salınımı: Atık Ürünlerin Karbon Depolanması; Ayrışma süresi ve salınım miktarı.
Diğer ormancılık endüstrilerinin aksine, bambu ormanları bilimsel kesim ve kullanım sonrasında yeniden ağaçlandırmaya ihtiyaç duymadan kendi kendini yeniler. Bambu ormanlarının büyümesi dinamik bir büyüme dengesi içindedir ve sürekli olarak sabit karbonu emebilir, karbonu biriktirip depolayabilir ve karbon sekestrasyonuna sürekli katkı sağlayabilir. Bambu ürünlerinde kullanılan bambu hammaddelerinin oranı yüksek değildir ve bambu ürünleri kullanılarak uzun vadeli karbon sekestrasyon sağlanabilir.
Şu anda, bambu ürünlerinin tüm yaşam döngüleri boyunca karbon döngüsü ölçümü üzerine bir araştırma bulunmamaktadır. Bambu ürünlerinin satış, kullanım ve bertaraf aşamalarındaki uzun karbon emisyon süreleri nedeniyle, karbon ayak izlerinin ölçülmesi zordur. Uygulamada, karbon ayak izi değerlendirmesi genellikle iki seviyeye odaklanır: Birincisi, hammaddeden ürüne kadar üretim sürecindeki karbon depolama ve emisyonlarını tahmin etmek; ikincisi ise bambu ürünlerini ekimden üretime kadar değerlendirmektir.
Gönderim zamanı: 17 Eylül 2024
